Uncategorized

Osmanlı Döneminden Bir Hikaye

Şöyle bir rivayet vardır;

Devrin sultanı Birinci Ahmet, Sultan Ahmet Camii yapıldığında caminin kaç kişi aldığını ve camiye kaç kişi geldiğini öğrenmek için o günkü ustalara Öd ağacından (bir rivayete göre de Kelenbek ağacı) tespihlerin yaptırılmasını istiyor. Öd ağacı çok nadir bulunan hoş kokulu bir ağaçtır.

ilk cuma namazında Caminin girişinde bu tespihler herkese bir tespih vermek suretiyle dağıtılıyor. Verilen tespihler sayıldığında 86.000 tespihe ulaşılıyor. Bu sayıyı teyit etmek için aynı işlem birde çıkışta uygulanıyor. Sonuçta da aynı sayı bulunuyor. Böylelikle o gün toplamda 172.000 adet tespih halka dağıtılıyor.

O dönemde,  tespihler nasıl yapıldı? Malzeme nasıl bulundu? Kaç usta, kaç günde yaptı? Hesap edin. Üstelik bizim şu an kullandığımız elektrikli tornalar da yok. Usta, bir elle çevirip bir elle de taneleri şekillendiriyormuş. Yani düşünün bu sanatın ne oranda geliştiğini. Edirnekapı’da Salma Tomruk denen caddede tespih kemanelerini çıkarıp orda tespihler yapıyorlarmış ve biri imame yaparken diğeri tane yaparmış. Biri delik açar, biri ipe dizermiş. Şimdiki gibi her şeyi tek usta yapmazmış. Çünkü her işlem ayrı bir ustalık istiyor.

Çoğu tarihçiye göre bu anekdot dönemin İstanbul’unda tespihçiliğin ne kadar yaygın olduğunu gösteriyor. Nitekim tarihî kaynaklarda bir ara sadece Kapalıçarşı çevresinde 300’e yakın ustanın çalıştığı; yine Süleymaniye Camii etrafında sanatkârların yer edindiği bilgisi geçiyor.

Zamanında tespihçiliğin ne derece dorukta olduğu ise şu şekilde tespit edilmiştir: Padişah 1. Ahmet, kendi yaptırdığı Sultanahmet Camiinde ilk Cuma namazı kılınacağı zaman, camii ve avlunun kaç kişi alacağını merak ederek, namaza gelen herkese tespihlerin dağıtılmasını emreder. 99’luk tam 86 000 tespih dağıtılır Cuma namazı öncesi. Bu sayıdan emin olmak için namaz çıkışında da tespihlerin dağıtılmasını ister. Gene 99 taneli 86 000 kelenbek ağacından tespih dağıtılır.Yani bir günde tam 172 000 tespih. Varın ne kadar tespih ustası olduğunu siz hesap edin.

Paylaş :

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir